Twee of drie bakken naast de voordeur, precies op de plek waar iedereen binnenkomt. Een ombouw haalt ze uit het zicht, en daar leiden twee wegen naartoe. Je zaagt er zelf een in elkaar, of je zet er een kant-en-klare neer. Wat die keuze bepaalt zijn niet de kosten alleen, maar de maat van je kliko en de vraag hoeveel onderhoud je er elk jaar in wilt steken.
Begin bij de maat van je kliko
Voordat je ook maar één plank koopt, meet je de bak zelf. Een kliko van 240 liter is ongeveer 58 centimeter breed, 74 centimeter diep en 108 centimeter hoog. De kleinere van 140 liter komt uit op ongeveer 48 bij 55 bij 106 centimeter. Welke je krijgt, bepaalt je gemeente, en in veel straten staan beide formaten naast elkaar.
Het verschil zit op een plek waar je het niet verwacht. In de hoogte schelen die twee bakken maar een paar centimeter. In de diepte scheelt het bijna twintig. Wie zijn ombouw uittekent op een bak van 140 liter en later van de gemeente een bak van 240 liter krijgt, kan de deur niet meer dicht doen. Reken daarom altijd op de grootste bak die bij jou in de straat voorkomt, ook als je hem nu nog niet hebt.
Meet daarna wat er buiten de kale bak uitsteekt. De beugel aan de achterkant, de wielen eronder en het scharnier van het deksel vallen allemaal buiten die drie maten. Zet de bak op de plek waar de ombouw komt, pak een rolmaat en noteer de breedte op het breedste punt en de diepte inclusief wielen. Dat zijn de getallen waarmee je verder rekent.
Hoeveel ruimte komt er omheen?
Een vak dat precies om de bak past, werkt in de praktijk niet. Je moet de bak erin kunnen rijden zonder hem op te tillen, en op ophaaldag weer eruit, meestal met één hand terwijl de andere het deksel vasthoudt. Reken daarom per vak op ongeveer tien centimeter extra in de breedte, vijf tot tien in de diepte en genoeg hoogte om het deksel helemaal te kunnen openen.
Ter illustratie, de stalen ombouw voor twee containers die wij verkopen is 137 centimeter breed, dus bijna 69 centimeter per vak, 80 centimeter diep en 116 centimeter hoog. Zet daar een bak van 240 liter in en je houdt ongeveer tien centimeter speling in de breedte, zes in de diepte en acht in de hoogte. Dat klinkt als veel, maar het is precies wat je nodig hebt om er met een volle bak langs te kunnen.
Let ook op waar de kast komt te staan. Tegen de gevel is praktisch omdat je er met de zak zo uit de keuken naartoe loopt, maar dan heb je aan die kant geen ruimte om onderhoud te plegen of langs te lopen. Langs de erfgrens staat hij uit het zicht, al moet je daar wel op de afstand tot de schutting letten en op wat je buren aan de andere kant zien. En bedenk hoe ver het is naar de stoep, want die afstand leg je elke week af met een volle bak.
Vergeet ook de voorkant niet. De deuren moeten open kunnen zonder tegen een schutting, een regenpijp of een geparkeerde auto te komen, en je hebt ervoor nog een meter nodig om de bak naar de stoep te rijden. Teken de plattegrond met krijt op de tegels voordat je iets koopt of zaagt. Dat kost tien minuten en scheelt een kast die net niet past.
Het hout bepaalt hoe lang hij blijft staan
Onbehandeld vuren is het goedkoopst en gaat buiten het kortst mee, zeker aan de onderkant waar water blijft staan. Geïmpregneerd hout of een houtsoort die van zichzelf tegen vocht kan, houdt het een stuk langer vol. Steigerhout is populair omdat het breed en stoer oogt, maar het is zwaar, en dat gewicht hangt straks aan je scharnieren.
Let net zo goed op wat je gebruikt om het hout mee vast te zetten. Gewone stalen schroeven roesten en laten binnen een jaar zwarte strepen na over het hout. Neem roestvaste of verzinkte schroeven en beslag, want het is zonde om de kast daarop te laten stuklopen. Hetzelfde geldt voor scharnieren, die krijgen het bij een deur van massief hout zwaar te verduren.
Denk bij hout ook meteen aan de bovenkant. Een vlakke klep houdt water vast en daar begint de eerste schade, dus leg er afschot in zodat regen naar achteren wegloopt. Wie er een laag sedum op wil, moet nog een stap verder gaan, want zo'n daklaag weegt nat flink wat. Dan heb je een stevigere constructie nodig, een waterdichte folie eronder en een opstaande rand eromheen. Mooi, maar het is een project op zich en niet iets wat je er even bij doet.
Zet de ombouw bovendien niet rechtstreeks op aarde of op gras. Een rij tegels, een paar betonnen poeren of zelfs een strook grind eronder houdt het hout uit het water en scheelt je jaren. Rot begint vrijwel altijd bij de onderste plank, en die vervang je niet zonder de hele zijkant los te halen.
Wat je van pallets wel en niet moet verwachten
Een ombouw van pallets klinkt aantrekkelijk, want aan het materiaal betaal je weinig of niets. Reken er alleen op dat het meer werk is dan het lijkt. Pallets verschillen onderling in maat, de planken zijn zelden kaarsrecht en het slopen kost meer tijd dan het timmeren, zeker als je de planken heel wilt houden.
Kijk ook naar het stempel op de blokken. Pallets met de aanduiding HT zijn met warmte behandeld en dat is het soort dat je wilt. Een pallet zonder duidelijk stempel, of eentje die onder chemicaliën of voedsel heeft gestaan, laat je liggen. En reken op flink wat schuurwerk, want ruw pallethout trekt vocht en splinters aan.
Wie het toch doet, kan er iets moois van maken, vooral als de kast mag passen bij een schutting van hetzelfde hout. Maar het is een zaterdag of twee, en het resultaat is zo recht als de planken die je toevallig te pakken krijgt.
De drie dingen waar zelfbouw meestal op misgaat
Om te beginnen het deksel. Zolang je de klep met één hand open moet houden terwijl je met de andere een volle zak optilt, gebruikt niemand in huis de ombouw zoals bedoeld. Een scharnier alleen is niet genoeg, je hebt iets nodig wat de klep open houdt, en dat is precies het onderdeel dat in de meeste bouwtekeningen ontbreekt.
Dan de deur. Een brede deur van massief hout zakt na een seizoen door en trekt in de winter krom, waarna hij klemt of juist openwaait. Daar zijn oplossingen voor, een diagonaal in het frame of een extra scharnier, maar je moet het wel van tevoren inbouwen.
En ten slotte de onderkant. Bladeren en regenwater verzamelen zich onder de bakken en blijven daar liggen. Zonder lucht eronder is de onderste plank er binnen een paar jaar doorheen, ook bij geïmpregneerd hout. Daar is ruimte onder de kast de enige echte remedie.
Wat hout elk jaar van je vraagt
Een houten ombouw staat het hele jaar buiten en vraagt daar iets voor terug. Beitsen of oliën om de een tot twee jaar is normaal, afhankelijk van hoeveel zon en regen de kast krijgt. De kant die op het noorden ligt, wordt groen en moet je af en toe schoonmaken.
Daar komen de kleine dingen bij. Scharnieren gaan piepen en moeten gesmeerd worden, schroeven komen los door het werken van het hout, en een deurtje dat gaat hangen, stel je bij. Niets daarvan is zwaar werk, maar het is wel werk, en het komt elk jaar terug.
Een bouwtekening, of gewoon de maten?
Veel mensen zoeken een kant-en-klare tekening. Die staat hier niet, en eerlijk gezegd heb je er ook minder aan dan je denkt, omdat de maat van jouw bakken en jouw plek de tekening bepaalt. Met de rekensom kom je verder.
De binnenbreedte van elk vak is de breedte van je bak op het breedste punt plus ongeveer tien centimeter. Vermenigvuldig dat met het aantal bakken en tel daar de dikte van de staanders ertussen en aan de zijkanten bij op. De binnendiepte is de diepte van de bak inclusief wielen plus vijf tot tien centimeter. De binnenhoogte is de hoogte van de bak plus de ruimte die het deksel nodig heeft om open te kunnen.
Zet die drie getallen op papier, teken de zijkant en de voorkant op ware verhouding en bepaal pas daarna je zaaglijst. Dan weet je ook meteen hoeveel lopende meter hout je nodig hebt en kun je dat afzetten tegen de prijs van een kant-en-klare kast.
Wat een stalen ombouw anders oplost
De punten hierboven zijn precies de redenen dat wij de ombouw in staal maken en niet in hout. Het staal is eerst verzinkt en daarna gepoedercoat, dus roest en krassen krijgen minder kans en jaarlijks beitsen hoeft niet. De deksels gaan omhoog en blijven door een liftsysteem openstaan, en ze zakken daarna met soft-close rustig terug in plaats van dicht te klappen. Voorop zitten magneetsluitingen, zodat de deuren ook op een stormachtige ophaaldag dicht blijven.
In de maten zit hetzelfde idee. De versie voor twee containers is 137 centimeter breed, die voor drie 206 en die voor vier 275, allemaal 80 centimeter diep en 116 centimeter hoog, in antraciet 7016. Van de versie voor twee bakken bestaat ook een uitvoering waarbij de panelen een houtlook hebben, voor wie dat warmere uiterlijk wil zonder het schuren en beitsen. Alle montagematerialen zitten erbij en de prijzen lopen van 449,99 euro voor twee bakken tot 799,99 euro voor vier.
Zoek je die maten en uitvoeringen op een rij, dan staan ze bij de kliko ombouw. Wat er verder voor rond het huis is, van bolderkarren tot pakketkluizen, staat bij buiten en onderweg.
Dus zelf of kant-en-klaar?
Zelf bouwen is de moeite waard als je graag klust, als je de kast wilt laten aansluiten op een bestaande schutting, of als je een plek hebt waar geen standaardmaat past. Je kiest je eigen hout, je eigen kleur en je eigen breedte, en dat krijg je bij een kant-en-klare kast niet.
Gaat het je vooral om bakken die uit het zicht staan en daar jaren blijven staan zonder dat je er iets aan hoeft te doen, dan is staal de rustiger keuze. Je weet van tevoren dat de maat klopt, de deksels doen wat ze moeten doen, en het enige onderhoud is af en toe een emmer water. Reken eerlijk je eigen uren mee en de twee opties liggen dichter bij elkaar dan de materiaalprijs doet vermoeden. Een laatste overweging is wat er gebeurt als je verhuist. Een kast die je zelf hebt vastgezet aan de schutting of de gevel laat je meestal achter, terwijl een losstaande ombouw gewoon meegaat naar het volgende adres.
Veelgestelde vragen over een kliko ombouw maken
Hoe groot is een kliko van 240 liter?
Ongeveer 58 centimeter breed, 74 centimeter diep en 108 centimeter hoog. De bak van 140 liter is met ongeveer 48 bij 55 bij 106 centimeter vooral smaller en ondieper, niet lager. Meet je eigen bak na op het breedste punt en inclusief de wielen, want beugels en scharnieren steken buiten die maten uit.
Hoeveel ruimte moet ik vrijhouden voor een kliko ombouw?
Per vak de breedte van je bak plus ongeveer tien centimeter, de diepte plus vijf tot tien centimeter, en genoeg hoogte om het deksel te openen. Houd daarnaast aan de voorkant ruimte vrij voor de deuren en om de bak naar buiten te rijden. Een kast voor twee bakken is al snel ruim anderhalve meter breed.
Kun je een kliko ombouw van pallets maken?
Ja, maar het is meer werk dan het lijkt. Pallets verschillen in maat, de planken zijn zelden recht en het uit elkaar halen kost de meeste tijd. Gebruik alleen pallets met het stempel HT en reken op flink wat schuren. Voor een kast die er strak uit moet zien, is gezaagd hout op maat een rustiger uitgangspunt.
Is er een gratis bouwtekening voor een kliko ombouw?
Die zijn online te vinden, maar ze gaan uit van de bak van de maker en niet van die van jou. Meet daarom eerst je eigen container en reken de binnenmaten uit, en gebruik een tekening hooguit als inspiratie voor de constructie. Een tekening die niet bij jouw bak past, kost je meer hout dan hij bespaart.
Wat gaat langer mee, hout of staal?
Staal met een verzinkte laag en een poedercoating erover vraagt in principe geen jaarlijks onderhoud. Hout gaat ook lang mee, maar dan moet je het om de een tot twee jaar behandelen en de onderkant uit het water houden. Het verschil zit dus minder in de levensduur zelf en meer in wat je er elk jaar voor moet doen.
