Een pakketbrievenbus zelf maken klinkt als een zaterdagklus: wat douglas hout, een paar scharnieren, een slot erop en klaar. Tot het eerste pakket komt dat er niet in past. Of er wel in gaat, maar er door de klep weer uit te vissen is. De maat is bij dit klusje belangrijker dan het hout, en daarom begint dit verhaal daar.
Hoe groot moet een pakketbrievenbus zijn?
PostNL werkt met een paar vaste formaten, en die bepalen wat jouw bak moet kunnen slikken. Een brievenbuspakje is maximaal 38 bij 26,5 bij 3,2 centimeter en weegt tot twee kilo. Een klein pakket is maximaal 34 bij 28 bij 15 centimeter tot drie kilo. Een standaard pakket mag tot 100 bij 50 bij 50 centimeter meten en tien kilo wegen, en helemaal bovenaan zit een grens van 178 bij 78 bij 58 centimeter bij 23 kilo.
Die laatste twee ga je niet opvangen in een zelfbouwbak naast de voordeur, en dat hoeft ook niet. Het gros van wat thuisbezorgd wordt valt in de eerste twee categorieën. Mik je op een binnenruimte van ongeveer 40 bij 35 bij 20 centimeter, dan vang je brievenbuspakjes en kleine pakketten af. Wil je ook de middelgrote dozen kwijt, dan praat je al snel over een binnenmaat richting 50 bij 44 bij 37 centimeter, en dat is geen bak meer maar een zuil.
De klepopening uitrekenen
De binnenmaat is één ding, de opening waar het pakket doorheen moet een ander. Een doos gaat er met zijn twee kleinste zijden doorheen, dus naar die twee kijk je. Een klein pakket van 34 bij 28 bij 15 centimeter gaat staand door een opening van 28 bij 15, en liggend door 34 bij 15. Tel bij allebei de maten twee centimeter speling op, want de bezorger duwt niet recht en de randen van een doos zijn zelden strak.
Dat geeft voor de meeste huishoudens een opening van ongeveer 36 bij 17 centimeter. Breder mag, hoger wordt lastig, want hoe hoger de klep hoe makkelijker er een arm doorheen gaat. Dat is de ruil die je maakt: elke centimeter extra hoogte in de opening maakt de bak gastvrijer voor pakketten en voor vingers tegelijk.
Zit je ertussenin, kies dan voor breder in plaats van hoger. Een brede, lage sleuf laat platte dozen prima door en houdt de opening ontoegankelijk, terwijl een vierkant gat van twintig bij twintig precies het formaat heeft waar een hand met een haak doorheen past.
Begin bij je eigen bestellingen, niet bij een bouwtekening
De meeste bouwtekeningen die je online vindt beginnen bij het hout dat de maker toevallig over had. Draai het om. Loop je bestelgeschiedenis van de afgelopen maanden langs en kijk wat er binnenkwam. Bij de een zijn dat vooral kleren en boeken, bij de ander dozen met kattenvoer of een nieuwe waterkoker. Dat verschil bepaalt of je met een platte bak wegkomt of een hoge nodig hebt.
Meet daarna de grootste doos die je het afgelopen half jaar hebt gekregen en tel er aan elke kant vijf centimeter bij op. De bezorger mikt niet millimeterprecies en wil het pakket er met één hand in laten zakken. Een bak die precies past op papier is in de praktijk een bak waar de bezorger mee staat te worstelen en die hij de volgende keer bij de buren afgeeft.
Hout, dikte en wat er buiten overblijft
Buiten staand hout heeft het zwaar. Douglas en lariks houden zich goed zonder behandeling, vuren niet. Onder de achttien millimeter dikte wordt een paneel van die afmetingen slap, en een slappe wand betekent een deur die na een half jaar niet meer sluit. Vier centimeter dik hoeft weer niet, want dan til je de bak niet meer en verlies je binnenruimte die je net had uitgerekend.
Reken bij het zagen met de wanddikte. Wie een binnenmaat van veertig centimeter wil en met achttien millimeter werkt, zaagt de buitenmaat op ruim drieënveertig. Dat klinkt vanzelfsprekend en is precies waar het bij zelfbouw het vaakst misgaat: de tekening geeft buitenmaten, je rekent met binnenmaten, en het pakket past net niet.
De klep is het moeilijkste onderdeel
Een bak met een deksel is zo gemaakt. Een bak waar een pakket in kan maar niet uit, is een heel ander verhaal. Dat is het principe dat fabrikanten een antivissysteem noemen: na het inwerpen valt het pakket in een ruimte die vanaf de klep niet meer te bereiken is, meestal doordat er een schot of een schuine bodem tussen zit.
Zelf bouw je dat na met een klep die niet verder opengaat dan nodig en een binnenschot schuin onder de opening. De opening moet groot genoeg zijn voor je grootste maat en te klein voor een arm met een haak. Dat zijn twee eisen die elkaar tegenwerken, en daar strandt menig zelfbouwproject. Lukt het niet, dan is een bak met alleen een slot eerlijker: dan weet je dat de inhoud veilig is zolang hij dicht is, en doe je niet alsof hij meer kan.
Regen van boven, vocht van onderen
De klep is de plek waar het water binnenkomt. Laat het dak een stukje oversteken en zet de klep onder een helling, zodat regen eraf loopt in plaats van erin. Een rubberen strip langs de rand scheelt meer dan een extra laag verf.
Van onderen is het probleem anders. Een houten bak die op tegels of op de grond staat, zuigt vocht op en rot van onderaf weg, ook als de bovenkant droog blijft. Zet hem op pootjes of op een paar tegels met lucht eronder. Boor een paar gaatjes in de bodem, want er komt hoe dan ook condens in, en dat moet ergens heen. Een pakket dat droog werd afgeleverd en nat uit de bak komt, is net zo goed schade.
Een losse bak wordt meegenomen
Een houten kist van twintig kilo lijkt zwaar genoeg om te blijven staan. Vol is hij dat ook. Leeg tilt één persoon hem op en loopt ermee weg, en dat is precies het moment waarop hij verdwijnt. Zet de bak vast aan de muur, of aan de grond als er geen muur in de buurt is, met bouten die van binnenuit vastzitten.
Datzelfde geldt voor het slot. Een hangslotje aan een beugeltje in hout is binnen een minuut los, want niet het slot bezwijkt maar het hout eromheen. Een cilinderslot dat door een dikke wand gaat en achter een metalen plaatje grijpt, houdt wel stand. Denk daar bij het ontwerp aan, niet pas als de bak al in elkaar staat.
De volgorde waarin je het beste bouwt
Begin bij de binnenmaat die je in stap een hebt uitgerekend en teken daaromheen, niet andersom. Zaag eerst de bodem en de twee zijwanden, zet die haaks vast en controleer met een duimstok of je grootste doos er los in staat voordat je verder gaat. Dit is het enige moment waarop corrigeren nog goedkoop is.
Daarna gaat de achterwand erop, want die maakt het geheel stijf en bepaalt of de bak recht blijft. Pas als het casco klopt, meet je de klepopening en zaag je het voorpaneel. Wie andersom werkt en het voorpaneel vooraf op maat zaagt, komt er bij het monteren achter dat de bak een paar millimeter uit het lood staat en dat de klep klemt.
Het slot zet je erin voordat de deksel dichtgaat, niet erna, want je moet er met twee handen bij kunnen. Boor de bevestigingsgaten voor de muur of de vloer in hetzelfde stadium, om dezelfde reden. Beitsen of verven doe je als laatste en aan alle kanten, ook op de onderkant en op de zaagvlakken, want daar trekt het vocht als eerste in. Laat de bak daarna echt drogen voordat hij naar buiten gaat.
Wat het kost als je alles optelt
De bouwtekeningen rekenen meestal het hout en verder niets. Zet er zelf de rest bij: scharnieren die buiten niet vastroesten, een cilinderslot, bouten en pluggen, een rubberen strip, beits of verf, en de schroeven. Daar komt de zaag, de boor en je zaterdag bij, en als je het hout op maat laat zagen ook dat bedrag.
Wat eruit komt verschilt sterk per ontwerp, dus reken het voor jouw bak uit in plaats van een getal uit een blog over te nemen. De vergelijking die telt is niet hout tegenover een kant-en-klare kluis, maar jouw complete lijstje tegenover een kluis die al gegalvaniseerd, gecoat en op slot uit de doos komt.
Waar hij staat en wat de bezorger moet kunnen
Een pakketbrievenbus werkt alleen als de bezorger hem ziet staan en snapt wat hij ermee moet. Zet hem in het zicht vanaf het pad naar de voordeur, niet achter de heg of om de hoek. Geen app, geen code en geen briefje met instructies, want een bezorger die haast heeft leest dat niet en loopt door naar de buren.
Houd er ook rekening mee dat een pakket waarvoor getekend moet worden meestal niet in een kluis achterblijft, hoe mooi je hem ook bouwt. Dat is geen eigenschap van je bak maar van de zending. Voor alles wat zonder handtekening bezorgd wordt, scheelt het je wel het rondje langs het afhaalpunt. Komt er ook gewone post binnen, dan heb je daarnaast nog een brievenbus nodig, of een model waar allebei in zit.
Post en pakketten in één kast
Wie toch aan het bouwen is, kan de gewone post er meteen in meenemen. Dat scheelt een tweede kastje aan de gevel en het ziet er rustiger uit. De indeling die werkt is een smalle sleuf bovenin voor brieven en brievenbuspakjes, en daaronder een ruim vak met een eigen klep voor de dozen.
Houd die twee van binnen wel gescheiden. Belanden brieven onderin tussen de pakketten, dan vis je ze er elke keer tussenuit en raakt er vroeg of laat iets zoek achter een doos. Een tussenschot met een eigen bodem onder de brievensleuf lost dat op en kost je één plank.
De sleuf zelf maak je ruim genoeg voor een brievenbuspakje, dus minstens 27 centimeter breed en ruim drie centimeter hoog. Krap je dat af, dan passen alleen enveloppen en komen de pakjes alsnog bij de buren terecht. Een klepje of een borstelstrip aan de binnenkant houdt regen en wind buiten, en dat is bij een sleuf op ooghoogte geen overbodige luxe.
Wanneer een kant-en-klare kluis logischer is
Zelf bouwen loont als je het hout al hebt liggen, de gereedschappen in de schuur staan en je het leuk vindt. Loopt een van die drie niet, dan wordt het een dure zaterdag met een bak die net niet dicht is.
De pakketkluizen van Avalo lossen precies de twee dingen op waar zelfbouw op strandt. De compacte box van 44 bij 22 bij 82 centimeter neemt pakketten tot 39 bij 30 bij 13 centimeter aan en zit dicht met een cilinderslot. De twee zuilen van 112 centimeter hebben een pakketcompartiment van 50 bij 44 bij 37 centimeter, een aparte gleuf bovenin voor post en brievenbuspakjes, en een antivissysteem dat na het inwerpen vanzelf sluit. Allemaal gegalvaniseerd staal met poedercoating, bevestigingsmateriaal erbij, en geen batterijen, stroom of app nodig. Eén versie heeft bovendien een ledstrip onder de klep die op zonne-energie bij schemer aangaat, zodat de bezorger in de winter ziet waar hij moet zijn.
Veelgestelde vragen over een pakketbrievenbus zelf maken
Hoe groot moet een pakketbrievenbus zijn?
Voor brievenbuspakjes en kleine pakketten volstaat een binnenruimte van ongeveer 40 bij 35 bij 20 centimeter. Een brievenbuspakje is namelijk maximaal 38 bij 26,5 bij 3,2 centimeter en een klein pakket 34 bij 28 bij 15 centimeter. Wil je ook middelgrote dozen opvangen, ga dan richting 50 bij 44 bij 37 centimeter.
Is een gewone brievenbus ook geschikt voor pakjes?
Alleen voor brievenbuspakjes, en dan nog niet altijd. Die zijn tot 3,2 centimeter dik, dus alles wat dikker is past er simpelweg niet doorheen. Voor pakketten met volume heb je een kluis of een zuil nodig.
Welk hout gebruik ik het beste?
Douglas of lariks, omdat die buiten standhouden zonder dat je er elk jaar achteraan moet. Werk met panelen van minstens achttien millimeter, anders gaan de wanden werken en sluit de deur na een seizoen niet meer.
Hoe voorkom ik dat iemand het pakket er weer uit haalt?
Met een klep die niet verder opengaat dan nodig en een schot of schuine bodem die de inhoud buiten bereik laat vallen. Krijg je dat niet voor elkaar, kies dan voor een bak die gewoon op slot gaat in plaats van een open inwerpklep.
Is zelf maken goedkoper dan een pakketkluis kopen?
Dat hangt af van wat je al in huis hebt. Tel het hout, de scharnieren, het slot, het bevestigingsmateriaal en de afwerking bij elkaar op, en vergelijk dat met een kluis die gegalvaniseerd en gecoat uit de doos komt. Heb je het materiaal en het gereedschap niet liggen, dan valt het verschil vaak tegen.
